Około 4100 lat temu w sumeryjskim mieście Lagasz rządził niejaki Gudea. Było to wówczas jedno z najważniejszych miast Mezopotamii. Z tego, co wiemy o jego władcy, wynika, że poświęcał on dużą wagę rozwojowi rolnictwa i handlu, a zdobyte w ten sposób bogactwa wykorzystywał m.in. na budowę świątyń.
Gudea dbał jednak nie tylko o gospodarkę, ale też o swój wizerunek. Jego działalność opisywano na cylindrach, a w wyremontowanych bądź zbudowanych świątyniach stawiał swoje posągi. Od końca XIX w. znaleziono aż 27 rzeźb z różnych materiałów, które przedstawiają króla Lagasz, choć identyfikacja i autentyczność niektórych jest niepewna.
Posągi ukazują władcę siedzącego lub stojącego i są bardzo różnych rozmiarów. Część ma ponad metr wysokości, ale nie brak rzeźb znacznie niższych.
Najlepiej zachowany i najbardziej znany jest 45-centymetrowy, diorytowy posąg siedzącego Gudei z Luwru widoczny na górnym zdjęciu. Napis klinowy na dolnej części rzeźby głosi: „Gudei, budowniczemu świątyni, zostało dane życie”. Jest to dedykacja dla boga Ningirsu, w którego świątyni posąg stał, by obdarzył władcę życiem wiecznym. I można powiedzieć, że życzenie monarchy się spełniło. Dzięki posągom imię Gudea jest teraz bardzo dobrze znane ogromnym rzeszom miłośników sztuki i starożytności. Stało się nieśmiertelne.
Poniżej stojący Gudea z diorytu z British Museum. Ma 74 cm wysokości.
Zdjęcie dolne na licencji Creative Commons. Autor: Marie-Lan Nguyen. Zdjęcie górne jest w domenie publicznej.
Mogę się przyczepić? Owszem, Gudea rządził w mieście Lagasz (wsp. Tell al-Hiba), ale to nie miasto Lagasz było stolicą jego państwa, tylko Girsu (wsp. Tello) i to z Girsu pochodzą słynne posągi. Zresztą trochę wyrwane z kontekstu, bo ani Sarzec ani de Genouillac, którzy z przerwami prowadzili tam wykopaliska między ~1880 a ~1930, nie rozpoznawali cegły mułowej i pracowicie przekopali się przez wszystkie świątynie i pałace zupełnie ich nie dokumentując… Stele to z kolei niezbyt dobry termin, działalność Gudei znamy dzięki inskrypcjom na trzech fundacyjnych glinianych cylindrach.
Oczywiście, że możesz się przyczepić. To zazwyczaj bardzo cenne przyczepienia
Ja ze swej strony całą winę zwalam na „Słownik Władcy i wodzowie starożytności”, gdzie piszą o Lagasz podobnie jak w wielu innych źródłach encyklopedyczno-słownikowych.
Przypis 14 na str. 95 podręcznika Julii Zabłockiej „Historia Bliskiego Wschodu w starożytności” Ossolineum 1982:
Dzisiejsze Tello, identyfikowane pierwotnie z Lagasz. Obecnie jednak wiadomo, że na tym terenie znajdowało się miasto Girsu, stolica państwa-miasta Lagasz. (…) Por. A. Falkenstein „Die Inschriften Gudeas von Lagas, BD. Roma 1966 s. 17, 21. Będziemy więc mówili o państwie Lagasz, lecz o archiwum światynnym w Girsu.
Serdecznie dziękuję