Wielkie głowy Olmeków

Olmekowie glowy San Lorenzo

Cywilizacja Olmeków kwitła w Meksyku od 1200 do 400 r. p.n.e. Specjaliści często zwą ją „matką kultur mezoamerykańskich”, gdyż Olmekowie jako pierwsi na tych ziemiach stosowali m.in. monumentalną architekturę i rzeźbę, kalendarz oraz najprawdopodobniej pismo.

Z tych wszystkich cywilizacyjnych osiągnięć Olmeków największą sławą cieszą się wielkie rzeźby głów. Znamy ich 17. Stanowią więc malutki procent wśród ogółem 300 odkrytych monumentalnych rzeźb olmeckich. Są jednak w tym gronie elitą.

Wysokość tych tajemniczych głów waha się od 1,47 m do 3,4 m, a waga od 4,8 do ok. 25-50 ton. Najwięcej odkryto ich w głównym centrum kultury Olmeków San Lorenzo Tenochtitlán – 10. Cztery pochodzą z La Venta, dwie z Tres Zapotes, a jedna z Rancho la Cobata, które leży obok Tres Zapotes (dlatego czasami zalicza się temu miastu 3 głowy). (mapa ziem Olmeków)

głowa Olmekow La Venta

Każda wyrzeźbiona twarz wygląda trochę inaczej. Trochę inne są też nakrycia głowy, które prawdopodobnie są hełmami noszonymi przez graczy w piłkę. Wedle najpopularniejszej obecnie teorii są to przedstawienia władców. Pewności jednak mieć nie możemy.

Charakterystyczną cechą rzeźb są szerokie nosy i mięsiste wargi. Spowodowały one, że dość popularna stała się hipoteza wedle której Olmekowie pochodzą z Afryki. Antropolodzy uznają ją jednak za całkowicie bezpodstawną. Nawet jeśli założyć, że rzeźby są realistyczne, co nie jest pewne, to nie można uznać, że są to cechy wyłącznie afrykańskie. Np. szerokie nosy są charakterystyczne dla ludności z terenów tropikalnych na całym świecie. Wąskie nosy są bowiem ewolucyjną odpowiedzią na mroźne, suche powietrze, które trzeba w nosie nawilżać i ogrzewać. Wśród autochtonicznej ludności z dawnych terenów Olmeków antropolodzy znaleźli zaś wiele osób, które przypominają portrety z wielkich głów.

San_Lorenzo_Monument_3

Górne zdjęcie przedstawia najsłynniejszą z wielkich głów, czyli oznaczoną numerem 1 rzeźbę z San Lorenzo. Zabytek ma 2,85 m wysokości. Druga rzeźba to niższa o 45 cm głowa numer 1 z La Venta. Na ostatnim zdjęciu jest zaś 178-centymetrowa głowa numer 3 z San Lorenzo.

Strona z ilustracjami wszystkich 17 głów.

Górne zdjęcie na licencji GNU FDL. Autor: Vivero

Zdjęcie środkowe na licencji Creative Commons (by-sa 2.0). Autor: Hajor.

Dolne zdjęcie na licencji Creative Commons (by 2.0). Autor: Maribel Ponce Ixba.