Mykeńskie sztylety

Nierzadko zwie się je mieczami, ale ze względu na dość skromną długość ostrzy (22,8 cm oraz 16,3 cm) nie jest to zbyt trafna nazwa. Oba sztylety znaleziono w Mykenach. Wykonano je z brązu, a widoczne na nich sceny zrobiono za pomocą złota, srebra i techniki niello.

U góry widzicie dłuższy sztylet z polowaniem na lwy. Znalazł go Heinrich Schliemann podczas wykopalisk w 1876 r. Leżał w grobowcu wojownika (być może króla) w słynnym kręgu grobowym A. Pochodzi z około 1600-1500 r. p.n.e. Jest bezcennym źródłem dla historyków mykeńskiej wojskowości, gdyż ukazuje kilku zbrojnych, a zwłaszcza niezwykle oryginalną tarczę w kształcie cyfry 8.

Co ciekawe, sztylet ten okazał się też bardzo cenny dla historyków epoki brązu i literatury. W przypisywanej Homerowi „Iliadzie” jest bowiem wzmianka o Grekach używających takich ósemkowych tarcz. Informacja ta wydawała się wymysłem twórcy eposu, gdyż Grecy nie robili takich tarcz w znanych w XIX w. okresach ich dziejów. Sztylet wykazał jednak, że Grecy używali ich w poznawanej dopiero wówczas epoce mykeńskiej. Był to jeden z pierwszych dowodów na to, że „Iliada” zawiera wiele zaskakująco prawdziwych informacji o Mykeńczykach i ich kulturze. Tym samym był to jeden z dowodów na to, że wojna trojańska rzeczywiście mogła mieć miejsce, oraz na to, że „Iliada” jest spisaną wersją bardzo starego eposu, który przekazywano ustnie przez kilka stuleci.

Drugi sztylet, również datowany na około 1600 r. p.n.e., nie jest aż tak znany, ale jest interesujący ze względu na ukazaną na nim scenę kotów polujących na ptaki. Niektórzy wskazują na jej podobieństwo do egipskich przedstawień ptactwa znad Nilu. Dotykamy tym samym kwestii pochodzenia tych niezwykle pięknych sztyletów. Można spotkać sugestie, że nie są dziełem Mykeńczyków, ale Kreteńczyków, którzy wzorowali się na wyrobach egipskich rzemieślników. Cała ta koncepcja, choć wielce prawdopodobna, opiera się jednak na stosunkowo słabych dowodach. Sztylety zwie się więc mykeńskimi, bo to właśnie w mykeńskich grobowcach znaleziono najwięcej tak cudownie zdobionych ostrzy sprzed ponad 3500 lat.

Zdjęcia pochodzą z galerii hellenika.art.pl. Zrobiła je Agnieszka Fulińska, autorka niezwykle ciekawego blogu Antiquitates. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Na żywo sztylety można podziwiać w Narodowym Muzeum Archeologicznym w Atenach.